على زمانى قمشه اى
208
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
برجيس ( مشترى ) Jupiter نشانه : نام لاتينى برجيس از « ژوپيتر » كه يكى از قهرمانان اساطيرى يونان باستان بوده اقتباس گشته است . مشترى بزرگترين عضو منظومه شمسي وپنجمين سيّاره از نظر فاصله تا خورشيد است ، بزرگى برجيس آن چنان است كه 1320 كره زمين را در دل خويش جاى مىدهد وبا جرمي كه كلّا 3 / 2 جرم همه سيّارات است 318 بار بر جرم زمين پيش گرفته وسنگينى آن به اندازهاى است كه 300 كره به سنگينى زمين لازم است تا با مشترى همسنگى كنند ، چگالى برجيس برابر 24 / 0 چگالى زمين است مشترى روى مدارى به فاصله متوسط 000 ، 100 ، 777 كيلومتر به دور خورشيد گردش مىكند ، اين فاصله در حضيض به 000 ، 300 ، 740 كيلومتر ودر أوج به 000 ، 900 ، 815 كيلومتر مىرسد . يك دور گردش نجومى كامل مشترى 59 / 4332 روز يا 86 / 11 سال زمين به درازا مىانجامد ، ودورهء تناوب هلالي آن 8 / 398 روز است . سرعت مدارى ميانگين آن 13 كيلومتر بر ثانيه وخروج از مركز مدار 048 / 0 وزاويه ميل آن با دايره بروج يكدرجه و 18 دقيقه و 18 ثانيه است . ( 18 ، 18 ، 1 ) سرعت چرخش مشترى در حركت وضعي مختلف است ، چون عمدتا از گاز وآبگونه تشكيل يافته است از اين رو مناطق نيمگانى آن تا عرض 9 درجه مدت چرخشى آن 9 ساعت و 50 دقيقه و 30 ثانيه وبالاتر از 9 درجه زمان چرخش آن 5 دقيقه طولانىتر ودر مناطق قطبى